"Alles doet ze anders'

Ik heb zelden iemand zo gestrest gezien. Toen ze me zag begon ze gelijk te huilen en ook nu, 15 minuten later, stromen de tranen nog steeds.

Ondertussen heb ik begrepen dat ze ‘op het spectrum zit’ (autistisch) en alles is nu te veel. Ze heeft sinds een half jaar een nieuwe baan en dat gaat goed, ook al gaat er nu een collega weg. Dat is moeilijk maar kan ze wel handelen legt ze uit. Maar ze heeft ook een nieuwe huisgenoot en die doet nu precies alles anders dan wat ze gewend is. En dat trekt ze op het moment echt niet.

Ze legt uit dat ze haar koophuis deelt met iemand om de kosten gemakkelijker te kunnen betalen. Met de vorige roomie ging het vier jaar heel goed. Maar die had zelf iets gekocht en dus deelde ze nu sinds een week het huis met een studente uit Amerika. Intens verdrietig vertelt ze: “Ik ben echt netjes en mijn huis is schoon. Toch is ze alles gaan schoonmaken gisteren, terwijl we een rooster hebben wie wat doet en wanneer. En dat heb ik haar ook uitgelegd, het hangt ook in de keuken. Dus alles staat nu anders, en ze heeft mijn taken ook gedaan! Ik ben echt geen viespeuk, dat hoeft en mag ze toch niet doen?!” Ze huilt nog harder, het gaat haar door haar ziel.

Autistische mensen hebben vaak enorme last van dingen die anders gaan. En het aller, allervervelendste is dat de roomie ook haar ijskastplank heeft schoongemaakt en al haar eten staat nu anders.

Ik kijk haar aan en zeg “Oh, dat moet zo moeilijk voor jou zijn. Alles staat bij wijze van spreken op zijn kop in huis voor jou?” vraag ik meelevend. Ze knikt en snikt heftig ‘ja’.

We sparren over wat ze kan doen om het thuis weer snel ‘thuis’ te laten zijn: de koelkastplank gaat ze na het werk gelijk schoonmaken en inruimen zoals het was. Dat idee geeft gelijk meer rust.

Ik leer haar dan vier tools om beter met deze stress om te kunnen gaan, onder andere een ademhalingsoefening die haar snel weer kalmeert als ze in de stress schiet. En we sparren over hoe ze een prettig gesprek kan voeren met haar kamergenoot over de dingen die haar dwars zitten - zonder dat ze hierover in een ruzie terecht hoeven te komen.

Ook bespreken we dat het prima is om, als ze merkt dat ze emotioneel wordt, om een zogenaamde ‘time-out’ te vragen. Dat je even bijvoorbeeld in een andere ruimte wat water drinkt en tot rust komt en dan binnen vijf minuten weer verder gaat praten.

Ik krijg ’s avonds een appje van haar: op haar koelkastplank staat alles weer op de oude plek, de ademhalingsoefening helpt tot haar verrassing echt goed en morgen gaat ze met haar roomie praten. Haar thuis voelt weer een beetje meer als thuis.

Ik stuur een “applausje” terug en krijg gelijk een “blije smiley” retour.

Deze column is ook verschenen in de Baarnsche Courant van 18 februari 2025. /p>