Worstelen met je emoties

Hij loopt er tegenaan dat hij niet goed emoties kan herkennen en hij wil daar hulp bij hebben. Op het werk zeurt iedereen op het moment. En ook zijn relatie loopt niet lekker. Daar is hij wel klaar mee, als hij heel eerlijk is.

Maar hij weet eigenlijk helemaal niet goed wat hij voelt en hoe waar het is wat hij denkt te voelen. Hij heeft al eerder bij psychologen gelopen vertelt hij, en hij is hoogbegaafd en autistisch volgens een aantal. En dat zal allemaal wel, maar hij wil nu gewoon praktische tips om gemakkelijker met alles om te kunnen gaan. Want nu voelt alles zwaar en gaat hij heel snel de donkere tunnel in. Hij kijkt me afwachtend aan. ‘Kom maar op’, zie je hem nieuwsgierig denken.

Ik check even goed hoe die 'donkere tunnel' eruitziet bij hem. Het blijkt dat hij vooral snel geïrriteerd is en dan ‘de tunnel’ invlucht. Hij heeft geen last van depressieve gedachten vertelt hij. En dat wil hij graag zo houden, want dat is wel eerder gebeurd. Vandaar dat hij nu bij mij aan de bel trekt.

Ik vertel hem dat voor veel mensen het voelen van emoties lastig is. We hebben er heel veel, onderzoeker Plutchik denkt wel 34.000. Op een dag ervaart iemand gemiddeld 400 emoties. Het goede nieuws is, dat als je deze emoties toestaat, ze vaak heel vluchtig zijn. Veel emoties duren maar maximaal 90 seconden blijkt uit onderzoek.

“Maar” ga ik door “als je er mee gaat worstelen dan duurt het veel langer en zet je jezelf vast. Mag ik je dat eens laten ervaren?” Hij knikt. Ik zeg, terwijl ik mijn arm in de worstelhouding op tafel leg: “Als je tegen mij armpje worstelt, kun je het winnen, toch? Hij aarzelt en ik zeg, knipogend: “Zeg rustig ja, je hoeft me niet te sparen, ik weet dat jij sterker bent.” Hij lacht ook en zegt dan: “okay, ja dat ga ik winnen.”

“Maar” vervolg ik “want je doet nu met de negatieve gedachten is armpje worstelen met jezelf. Kijk, zo ziet dat eruit.” Ik kruis mijn ellenbogen over elkaar en pak mijn handen vast. Het lukt hem ook. Ik zeg “Dit is wat we doen als we vechten met emoties. We blokkeren onszelf en dan duurt het soms uren, dagen, maanden of zelfs jaren voordat we weer onze armen vrij hebben.” Ik zie dat het kwartje bij hem valt.

Ik geef hem om te oefenen met het (h)erkennen van emoties een fijn artikel met Plutchik’s ‘wiel van emoties’ erin waarin veel emoties staan. “Ga als thuiswerk eens kijken welke positieve emoties je kan ontdekken op een dag” vraag ik hem. Ik tip hem ook de gratis ‘How we feel’ app die je helpt om dagelijks beter inzicht in je energie en de bijbehorende emoties te krijgen.

Als ik hem de volgende keer zie vertelt hij me enthousiast dat hij de eerste week eigenlijk alleen maar “rood” (negatieve emoties) had ingevuld in de app, maar nu steeds meer in het groen/geel (positieve emoties) zat. Die kan hij nu beter ervaren en herkennen. Ik juich even spontaan en zeg “goed gedaan zeg!” Hij kijkt me verguld aan.

Deze column is ook gepubliceerd in de Baarnsche Courant van 3 december 2024.