Hoezo moeilijk?

Hij is nog geen dertig en komt bij me omdat zijn ouders binnen een jaar zijn overleden. De band was hecht. Hij mist ze elke dag.

Ze stonden altijd voor hem klaar – voor een koffietje of om samen de hond uit te laten. Zijn moeder overleed zes maanden na de diagnose van een agressieve vorm van borstkanker. Zijn vader vier maanden later, aan zijn (gebroken) hart. En nu is hij wees. Dat voelt heel eenzaam.

Hij vertelt dat hij wel een vriendin heeft, en tussen neus en lippen door dat ze autistisch is. Hij mist nu heel erg de warme band, het gelach, de knuffels van thuis. Zijzelf, en vooral haar familie, is altijd afstandelijk. Serieus. Elk woord wordt gewogen, grapjes vallen dood. We zijn allebei even stil. 

Dan zegt hij dat hij nu het huis van zijn ouders moet leegmaken en verkopen. Maar hij stelt het steeds uit. Het lukt hem niet. Het voelt alsof hij ze dan écht moet loslaten, nu in het huis heeft hij het idee dat ze nog bij hem zijn. Of dat gek is? „Nee joh, ik snap heel goed dat je het uitstelt. Dat je die herinneringen, die geuren, hun spullen, nog niet kunt loslaten. Dat is heel normaal” zeg ik geruststellend.

Hij zucht opgelucht, maar fronst dan weer. „Maar mijn vriendin snapt daar dus niets van. Ze zei: ‘hoezo is dat opruimen moeilijk dan?’ Dan voel ik me zó niet gehoord...” Ik schiet in de lach als hij dat letterlijk navertelt. „Sorry,” zeg ik, „ik lach niet om jou. Maar ik denk dat ik weet waar de communicatie spaak loopt. Mag ik je uitleggen wat ik denk dat er gebeurde?” Hij knikt. „Graag. Want ik snap het echt niet.”

Ik leg hem uit dat autistische mensen taal vaak letterlijk nemen. Dus als hij zegt dat het „moeilijk” is, denkt zij: je hebt de sleutel toch? Je kunt naar binnen. Opruimen. Wat is daar nou moeilijk aan? Zij hoort dan niet wat er onder ligt – dat het verdrietig is, zwaar, emotioneel. Hij kijkt me aan alsof hij water ziet branden. „Meen je dat nou? Dus ze had gewoon niet door dat ik het niet letterlijk maar figuurlijk bedoelde dat het moeilijk was?” Ik knik ‘ja’. Hij valt stil.

„Kan ik iets doen om dit soort misverstanden voortaan te voorkomen?” Uiteraard kan dat en we gaan meteen aan de slag. Diezelfde avond krijg ik een appje. Hij heeft haar uitgelegd waarom het ‘moeilijk’ is het huis leeg te halen voor hem: het gemis, de herinneringen en het definitieve afscheid dan van vroeger. En zij begreep het toen.

Ze vertelde dat zij nog steeds het oude speeltje bewaart van haar hond, die stierf toen ze acht was. Ze heeft gevraagd of ze ook iets van zijn ouders als herinnering mag hebben. Dat vond hij zo lief!

Morgen gaan ze samen iets uitzoeken. 

Deze column is ook gepubliceerd in de Baarnsche Courant van 19 augustus 2025.